De gemeenteraad keurde bij besluit van 15 maart 2021 het gemeentelijk reglement m.b.t. het register voor verwaarloosde woningen en gebouwen en van het gemeentelijk belastingreglement inzake verwaarloosde woningen en of gebouwen voor de periode van 1 april 2021 tot en met 31 december 2025 goed. Aangezien het gedeelte van de gemeentebelasting afloopt op 31 december 2025, werd het integrale besluit opnieuw geëvalueerd.
Een belasting op verwaarloosde woningen en gebouwen stimuleert houders van het zakelijk recht om hun eigendom in goede staat te houden en leegstand te vermijden. Verwaarlozing heeft vaak een negatieve impact op de leefbaarheid, veiligheid en uitstraling van de buurt. Door financieel in te grijpen, worden houders van het zakelijk recht aangemoedigd om panden te renoveren of opnieuw in gebruik te nemen, hetgeen de woonkwaliteit en het imago van de gemeente ten goede komt. Bovendien draagt deze maatregel bij aan een efficiënter gebruik van de bestaande woningvoorraad, hetgeen belangrijk is in tijden van woningnood.
De belasting wordt omwille van bovenstaande redenen dan ook behouden.
Daarnaast draagt de belasting bij aan de financiële toestand van de gemeente.
Het Decreet over het Lokaal Bestuur van 22 december 2017, specifiek de artikelen 40, 41, 285, 286, 287, 288 en 330;
De Grondwet, in het bijzonder artikel 170 §4;
Het decreet van 30 mei 2008 betreffende de vestiging, de invordering en de geschillenprocedure van de provincie- en gemeentebelastingen;
Het wetboek van de minnelijke en gedwongen invordering van fiscale en niet-fiscale schuldvorderingen van 13 april 2019;
Het wetboek van de inkomstenbelasting 1992;
Het decreet over het Vlaamse Woonbeleid, gecodificeerd op 17 juli 2020 ( citeeropschrift: "Vlaamse Codex Wonen van 2021" ), in het bijzonder Titel 4 van boek 2;
Vaststelling van het gemeentelijk reglement m.b.t. het register voor verwaarloosde woningen en gebouwen en van het gemeentelijk belastingsreglement inzake verwaarloosde woningen en of gebouwen voor de periode van 1 april 2021 tot en met 31 december 2025 zoals vastgesteld door gemeenteraad op 2 maart 2021;
Het besluit van de gemeenteraad van 17 juni 2019 houdende de goedkeuring van de intergemeentelijke samenwerking (IGS) Diepenbeek, Kortessem, Zonhoven - goedkeuring statuten, begroting en projectplan.
Gemeenteraadsbesluit van 15 september 2025 tot goedkeuring van het subsidiedossier voor het intergemeentelijk samenwerkingsverband ‘Wonen aan Mombeek en Wijers’ voor de projectperiode 2026-2031, waarbij Stebo vzw opgenomen werd als projectuitvoerder. Overwegende in afwachting van de goedkeuring van de minister."
Het bestaande gemeentelijk reglement m.b.t. het register voor verwaarloosde woningen en gebouwen en van het gemeentelijk belastingsreglement inzake verwaarloosde woningen en of gebouwen werd als basis voor het nieuwe reglement genomen. De tekst werd op sommige plaatsen louter tekstueel aangepast. In sommige gevallen werd de leesbaarheid verbeterd. Deze wijzigingen worden niet verder geargumenteerd, hieronder wordt enkel uitleg verschaft over de zaken die echt grondig gewijzigd werden. Aangezien onderhavig reglement combineerbaar is met het belastingsreglement m.b.t. leegstaande woningen en/of gebouwen en combineerbaar is met het belastingsreglement op ongeschikte en onbewoonbare gebouwen wordt ervoor geopteerd om de belastingsreglementen zoveel als mogelijk op elkaar af te stemmen, zeker wat betreft de objectgebonden vrijstellingen betreft, dit zijn de vrijstellingen die betrekking hebben op de woning, gebouw als dusdanig.
Renovatienota
De renovatienota werd aangepast, in die zin dat de werken van dien aard moeten zijn dat de woning tijdens of voor de duur van de werken niet bewoonbaar mag zijn. Het betreft met andere woorden ingrijpende werkzaamheden zoals werken aan funderingen en binnen- en buitenmuren, draagvloeren, dakwerkzaamheden, buitenschrijnwerk, vervangen van een veilige binnentrap, elektriciteit, sanitair en verwarming. Het betreft evenwel geen verfwerken of andere kleine werkzaamheden die bewoning niet onmogelijk maken. Er zal nog altijd een gedetailleerd bestek van aannemer of van de houder van het zakelijk recht gevraagd worden, doch er wordt afgestapt van het gegeven dat deze renovatiewerken in totaal meer dan 25.000 euro moeten bedragen. Daarnaast wordt er naast het plan of de schets ook een fotoreportage gevraagd van de huidige situatie van de bestaande toestand van de te renoveren onderdelen. Bij verlenging zullen opnieuw foto's gevraagd worden om na te gaan of er al aan de werkzaamheden is begonnen.
Opnamedatum in het register van verwaarloosde woningen en gebouwen
Onder de oude regeling werd een dossier opgenomen in het register van verwaarloosde woningen en gebouwen vanaf de dag van de kennisgeving aan de houders van het zakelijk recht van de kwestieuze verwaarloosde woning of gebouw. Deze datum was in de praktijk moeilijk om altijd correct vast te stellen, zodat de datum van de opmaak van het opnameattest van verwaarloosde woning of gebouw (vroeger administratieve akte) in het nieuwe reglement als opnamedatum vermeld wordt. Hierbij wordt wel opgemerkt dat de beroepstermijnen om zich tegen een opname in het leegstandsregister wel behouden blijven. De termijn van dertig kalenderdagen om beroep tegen de opname in te dienen, gaat in van de dag na de beveiligde verzending van de kennisgeving van het opnameattest leegstand.
De vaststelling van de verwaarlozing
De verwaarlozing die in oude versie voornamelijk in de definitie werd omschreven, wordt nu in het artikel opgenomen.
Een gebouw, ongeacht of het dienst doet als woning, wordt beschouwd als verwaarloosd, wanneer het ernstige zichtbare en storende gebreken of tekenen van verval vertoont aan buitenmuren, voegwerk, schoorstenen, dakbedekking, dakgebinte, buitenschrijnwerk, kroonlijst of dakgoten.
Als ernstige zichtbare en storende gebreken en tekenen van verval worden beschouwd: de gebreken die verder verval op korte termijn in de hand werken. Dit geldt in het bijzonder wanneer bij hoofd- en/of bijgebouw(en):
De personeelsleden of medewerkers van het intergemeentelijk samenwerkingsverband die bevoegd zijn om de verwaarlozing vast te stellen, doen dit aan de hand van een technisch verslag, waarbij een gebrek van categorie I voor één punt, van categorie II voor drie punten, van categorie III voor negen punten. Dit systeem bestond al en blijft eveneens van toepassing.
Als bijlage wordt het technisch verslag aan het punt toegevoegd. Het intergemeentelijk samenwerkingsverband liet weten dat zij het technisch verslag in de toekomst wilde digitaliseren, maar dat de wijze waarop de punten worden toegekend behouden blijft.
Onder het oude reglement werd een verwaarloosde woning of gebouw opgenomen in het register van verwaarloosde woningen of gebouwen als er een minimale score was van 15 punten. Na evaluatie is gebleken dat deze score veel te hoog is, in die zin dat er enkel woningen en gebouwen konden opgenomen worden waarvan quasi een gedeelte van dak en/of muren volledig ingevallen moesten zijn. Minder verregaande vormen van verwaarlozing kunnen ook zeer negatief zijn voor een buurt of omgeving.
Omliggende gemeenten hanteren volgend aantal punten:
Gelet op bovenstaande werd de totale score om opgenomen te worden in het register van verwaarloosde woningen gebouwen dan ook verlaagd naar 9 punten.
In de PowerPoint worden foto's van verwaarloosde panden toegevoegd, zodat er een betere indicatie bestaat over de wijze waarop de punten worden toegekend.
Kennisgeving registratie
In artikel 5 werd een aanvulling toegevoegd, te weten:
"De beveiligde zending wordt gericht aan de woonplaats van de houder(s) van het zakelijk recht. Is een woonplaats van een houder(s) van het zakelijk recht niet gekend, dan wordt de beveiligde zending gericht aan zijn verblijfplaats. Is de verblijfplaats van een houder van het zakelijk recht niet gekend, dan vindt de betekening plaats aan het adres van de woning of het gebouw waarop het opnameattest verwaarlozing betrekking heeft"
Sommige (mede)houders van het zakelijk recht beschikken immers niet altijd over een gekend adres, zodat er een alternatief gevonden werd om dit ter kennis te brengen als er geen gekend domicilieadres of verblijfsadres is.
De houder van het zakelijk recht: mede-eigendom
Ingeval van mede-eigendom worden iedere mede-houder van het zakelijk recht voor zijn aandeel opgenomen in het kohier. De mede-houders van het zakelijk recht blijven wel hoofdelijk gehouden voor betaling van de belastingsschuld. Bij niet-betaling van één mede-houder van het zakelijk recht kan de gemeente de andere mede-houders van het zakelijk recht hoofdelijk aanspreken voor het resterend bedrag.
Het tarief van de belasting
Ingeval van een overdracht van het leegstaande gebouw of woning, waarbij de woning of het gebouw in het register van verwaarloosde woningen en gebouwen blijft staan, start het tarief opnieuw vanaf nul, zijnde het basisbedrag van € 2000,00 euro.
Vrijstellingen
In tegenstelling tot vroeger wordt de vrijstelling door de administratie slechts voor één jaar toegekend, terwijl dit vroeger voor meerdere jaren werd toegekend, zodat de houder van het zakelijk recht jaarlijks een nieuwe aanvraag tot vrijstelling dient in te dienen. Ingeval een vrijstelling niet wordt toegekend, dan wordt de belasting ingekohierd en kan de houder van het zakelijk recht hiertegen bezwaar indienen. Het college van burgemeester en schepen zal zich bij de behandeling van het bezwaarschrift dan uitspreken of de vrijstelling al dan niet toegekend had moeten worden.
Persoonsgebonden vrijstellingen
De enige woning:
Er wordt een nieuwe vrijstelling ingevoerd als het verwaarloosde aan de houder van het zakelijk recht als hij de woning volledig en uitsluitend gebruikt als hoofdverblijfplaats en niet over een andere woning beschikt. De houder van het zakelijk recht moet hiervoor een verklaring op eer afleggen. Deze vrijstelling vervalt als de houder van het zakelijke recht verhuist naar eender andere woning of een andere woning of gebouw aankoopt.
Personen die daadwerkelijk in een woning wonen en deze als enige hoofdverblijfplaats gebruiken, nemen hun verantwoordelijkheid als bewoner op. Het belasten van deze personen voor "verwaarlozing", terwijl zij er effectief wonen, zou onbillijk zijn, zeker als zij inspanningen leveren om de woning te onderhouden of te renoveren. Een vrijstelling voorkomt dat zij dubbel gestraft worden: enerzijds door te moeten leven in een (mogelijk) gebrekkige woning en anderzijds door een belasting te moeten betalen op verwaarlozing.
Deze vrijstelling houdt eveneens rekening met mensen die, vaak uit financiële noodzaak, geen andere woning bezitten en genoodzaakt zijn om in een verwaarloosd pand te wonen. In veel gevallen gaat het om kwetsbare personen of gezinnen die niet over de middelen beschikken om de woning onmiddellijk op te knappen. Door hen tijdelijk vrij te stellen van de heffing, erkent het reglement hun situatie en creëert het ruimte om op termijn wél te investeren in verbetering.
De vrijstelling is ook een stimulans tot bewoning, in die zin dat het daadwerkelijk bewoning aanmoedigt. In plaats van leegstand of speculatie te laten voortduren, wordt het zakelijk recht houdend gebruik beloond wanneer dit leidt tot effectieve huisvesting. Dit ondersteunt ook de bredere beleidsdoelstellingen rond het aanpakken van leegstand en het stimuleren van hergebruik van bestaand patrimonium.
De vrijstelling is niet onbeperkt, maar geldt maximaal voor de vijf eerstvolgende belastingen na opname in het register. Deze tijdsbeperking zorgt voor een evenwicht tussen sociale rechtvaardigheid en de doelstellingen van het reglement. Bovendien is de vrijstelling gekoppeld aan een verklaring op eer en vervalt ze automatisch zodra de bewoner verhuist of een andere woning verwerft. Dit maakt de regeling controleerbaar en voorkomt misbruik.
De nieuwe eigenaar
De termijn waarvoor een nieuwe eigenaar vrijstelling geniet werd in het nieuwe belastingsreglement nauwkeuriger omschreven.
Objectgebonden vrijstellingen m.b.t de woning of het gebouw
De objectgebonden vrijstellingen met betrekking de woning of het gebouw werden allemaal behouden. Sommige werden verduidelijkt.
Onmogelijk effectief gebruik
Het onmogelijk effectief gebruik, werd omstandiger omschreven en verduidelijkt welke stukken hiervoor moeten overgemaakt worden.
Vrijstelling m.b.t. renovatie
In deze vrijstelling werd een bijkomende beperking m.b.t. de aanvraag van dergelijke belasting toegevoegd. In die zin dat dezelfde houder van het zakelijk recht slechts éénmaal in een periode van 10 jaar, te rekenen vanaf de laatste verjaardag dat de houder van het zakelijk recht vrijstelling genoten heeft, van deze vrijstelling kan gebruik maken. Deze bepaling wordt ingevoerd om eventueel misbruik te voorkomen, waarbij houders van het zakelijk recht op korte termijn een nieuwe vrijstelling op dezelfde grond willen aanvragen. In uitzonderlijke gevallen van overmacht bv (brand of ontploffing) zal deze vrijstelling wel opnieuw gevraagd kunnen worden. Daarnaast werd vastgesteld dat sommige houders van het zakelijk recht de renovatie niet uitvoeren of laten uitvoeren, maar zich hierop enkel beroepen om aan de belasting te kunnen ontsnappen, zodat er hieromtrent maatregelen genomen werden.
Deze vrijstelling wordt telkens per jaar bekeken. Ingeval de houder van het zakelijk recht zonder gegronde reden niet met de renovatie is gestart of deze geen normale vooruitgang heeft gekend, zal de verlenging in het 2e of 3e jaar geweigerd worden. Soms is het omwille van een bepaalde situatie niet mogelijk om misschien alle werken in een aaneensluitende periode van 3 jaar uit te voeren, zodat de houder van het zakelijk recht dit éénmaal mag onderbreken met dien verstande dat hij voor dat jaar wel de belasting dient te betalen.
Overgangsbepaling
Woningen, gebouwen of kamers die in een vorig reglement werden aangeduid als leegstaand aangeduid werden, en die nog steeds op de gemeentelijke inventaris van verwaarloosde woningen en gebouwen staan op het moment dat dit nieuwe reglement ingaat, blijven op de gemeentelijke inventaris staan met dezelfde datum als toen ze eerst werden opgenomen.
De houder van het zakelijk recht die vanaf 1 januari 2026 een vrijstelling aanvraagt, zal enkel op basis van het nieuwe reglement deze vrijstelling bekomen.
Indien een houder van het zakelijk recht in het verleden al een vrijstelling gekregen voor een woning of gebouw op basis van dezelfde of een gelijkaardige reden, dan krijgt deze voor diezelfde woning of gebouw geen nieuwe vrijstelling op basis van het nieuwe reglement.
Als een vrijstelling voor meerdere jaren geldt, en de houder van het zakelijk recht al vrijstelling gekregen heeft voor enkele jaren onder het oude reglement, dan worden die jaren afgetrokken van het totaal aantal jaren vrijstelling dat de houder van het zakelijk recht op basis van het nieuwe reglement nog kan krijgen.
Algemene verordening gegevensbescherming
In ons belastingsreglement werd op aanraden van onze DPO een bepaling toegevoegd over de manier waarop wij persoonsgegevens met derden delen. Ingeval wij persoonsgegevens met derden delen zal dit steeds conform de algemene verordening gegevensbescherming zijn.
De gemeenteraad keurt het gemeentelijk reglement m.b.t. het register voor verwaarloosde woningen en gebouwen en gemeentelijke belasting op verwaarloosde woningen en gebouwen voor de periode van 01.01.2026 tot en met 31.12.2031, zoals in bijlage gehecht, goed.